खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांचे न्यायालयात महत्त्व आणि स्वीकार

 

खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांचे न्यायालयात महत्त्व आणि स्वीकार

 

गुन्हेगारी तपासणीमध्ये फॉरेन्सिक सायन्सची भूमिका अतिशय महत्त्वाची ठरते. पारंपारिक सरकारी फॉरेन्सिक तज्ञांबरोबरच खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञही न्यायालयीन प्रकरणांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांचे निष्कर्ष आणि त्यांची साक्ष न्यायालयात स्वीकारली जाते का, हा अनेकदा चर्चेचा विषय असतो. वास्तविक पाहता, खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांचे पुरावे आणि त्यांची साक्ष न्यायालयात स्वीकारण्यासारखी असते, परंतु त्यासाठी काही आवश्यक अटी आणि नियम आहेत.

 

### १. खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांची भूमिका                                   

खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञ हे तज्ज्ञ व्यक्ती असतात ज्यांनी गुन्हेगारी तपास, पुरावे विश्लेषण, आणि विज्ञानाच्या विविध शाखांमध्ये विशेष प्रशिक्षण घेतलेले असते. सरकारी संस्थांकडे जास्त काम असल्यामुळे काही वेळा खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांची मदत घेतली जाते. ते पुराव्यांचे विश्लेषण करून त्याचे वैज्ञानिक आधारावर निष्कर्ष काढतात.

 

### २. न्यायालयीन प्रकरणांमध्ये स्वीकार

भारतीय न्यायालयात खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांची साक्ष कधी स्वीकारली जाते, हे प्रकरणावर अवलंबून असते. काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये, न्यायालय खाजगी तज्ञांकडून साक्ष घेताना सावधानता बाळगते. मात्र, न्यायालय त्यांच्या अहवाल आणि निष्कर्षांचा विचार करतो, आणि त्यावर आधारित निर्णय घेतो.

 

### ३. खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांची साक्ष कितपत विश्वासार्ह?

खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांचे निष्कर्ष आणि त्यांची साक्ष विश्वासार्ह असेल तर न्यायालय त्यावर आधार घेते. तज्ञांनी पुराव्यांची वैज्ञानिक पद्धतींनी तपासणी करून निष्कर्ष काढले असल्यास, ते न्यायालयात महत्वाचे ठरतात. तथापि, या तज्ञांची योग्यता, अनुभव, आणि प्रमाणित तज्ञ म्हणून त्यांचा दर्जा न्यायालयात तपासला जातो.

 

### ४. न्यायालयीन उदाहरणे

अनेक प्रकरणांमध्ये खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांच्या अहवालामुळे आरोपी निर्दोष सिद्ध झाले आहेत किंवा खोट्या पुराव्यांचा पर्दाफाश करण्यात आला आहे. उदा., काही हस्ताक्षर तपासणी किंवा डिजिटल पुरावे खाजगी तज्ञांनी न्यायालयात सादर केलेले असतात, ज्यामुळे निकाल योग्य दिशेने जातो.

 

### ५. खाजगी तज्ञांची निवड कशी करावी?

खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांची निवड करताना त्यांच्या अनुभवाचा विचार करावा. तज्ज्ञाने आधी न्यायालयात साक्ष दिलेली आहे का, याची तपासणी करावी. तसेच, त्यांचे अहवाल वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून किती प्रभावी असतात, हे तपासणे महत्त्वाचे असते.

 

### ६. खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञ आणि न्यायालयीन प्रक्रिया

खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञ पुरावे तपासून त्यांचे विश्लेषण करतात आणि न्यायालयात अहवाल सादर करतात. त्यांची साक्ष घेऊन न्यायाधीश आणि वकील दोघेही तपासणी करतात. जर त्यांच्या अहवालाने वैज्ञानिक आधार सिद्ध केला असेल, तर त्याचा न्यायालयीन निकालावर परिणाम होऊ शकतो.

 

### निष्कर्ष

खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांची भूमिका न्यायालयीन प्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची बनत चालली आहे. त्यांच्या शास्त्रीय निष्कर्षांमुळे न्यायाधीशांना गुन्ह्याचे खरे स्वरूप समजून घेण्यास मदत होते. योग्य प्रक्रिया आणि प्रमाणिक तपासणी यामुळे खाजगी फॉरेन्सिक तज्ञांचे अहवाल आणि साक्ष न्यायालयात स्वीकारली जाते, परंतु त्यासाठी त्यांच्या कार्याचे वैज्ञानिक प्रमाण असणे अत्यावश्यक आहे.

 फॉरेन्सिक सेवा हवी असल्यास आजच आमच्याशी संपर्क साधा!

MOB NO:- 9552912971.

YouTube: https://youtube.com/@drustiforensiclab9437...

WHATSAPP CHANNEL:- https://whatsapp.com/channel/0029VaHqkPYEquiS7TJXhZ0e

WHATSAPP GROUP:- https://chat.whatsapp.com/EGAf5fxtkHB5txdpBdIyN5

WHATSAPP ANNOUNCEMENTS GROUP:- https://chat.whatsapp.com/DPA6hgzhCq2GF7TUsn7yPh

WEB SITE:- https://drushtiforensic.in/